skip to Main Content

Een bezoek van marskramer Job: ‘Kun je zingen, zing dan mee…’

Een bijzonder contact in de beleef wereld van dementie

Als marskramer Job bezoek ik ouderen met dementie in verzorgings- en verpleeghuizen. Met een koffer, rugkorf of stofjas vol met prachtige herinneringen aan vroeger stap ik letterlijk in de belevingswereld van ouderen met dementie. Mijn bezoek is vooral afgestemd op de persoonlijke behoeftes van de ouderen. In het contact maak ik gebruik van alle zintuigen. Juist door geen plan of doel te stellen ontstaan vaak de mooiste contactmomenten. Een bijzonder contact waarin je de mens achter de dementie beter leert kennen en begrijpen. Ieder mens heeft een verhaal met zijn eigen geschiedenis en levenservaringen. Graag wil ik jullie meenemen in deze bijzondere ontmoetingen in de wondere wereld van ouderen met dementie. De naam van de bewoner is in het beschreven verhaal aangepast in verband met de privacy.

Kun je zingen, zing dan mee

Als Marskramer Job op de verpleegafdeling arriveert, komt hij op de gang mevrouw Jonk tegen. Ze doet haar bril een stukje omhoog en kijkt eens goed in de richting van Job. Ze loopt met een glimlach op haar gezicht naar Job toe. Mevrouw Jonk oogt jong vergeleken met de gemiddelde bewoner. Ze zou net zo goed een vrijwilligster kunnen zijn. Tijdens ons gesprek blijkt dit niet het geval te zijn. Mevrouw Jonk draagt een prachtige ketting met allemaal gekleurde stenen, een ware ‘eyecatcher.’ “Wat heeft u een prachtige ketting om,” zegt Job “Hij staat u erg goed.” “‘Oh ja, die komt uit het buitenland”, vertelt mevrouw Jonk, terwijl ze vol verwondering Job van alle kanten bekijkt. ”Joh wat leuk, heel leuk.” Job biedt aan om even op het bankje in de gang plaats te nemen. Ze moet met regelmaat lachen om de bonte stofjas van Job. Haar oog valt op de foto van koningin Juliana. “Is dat je moeder of is het Juliana?”, vraagt mevrouw Jonk opgewekt. Job antwoordt: “Ze lijkt denk ik meer op Juliana. ”Ik?”, reageert mevrouw Jonk verbaasd. ”Lijk ik op Juliana?” Mevrouw Jonk begint te lachen.

Voordat Job zijn verhaal kan doen komt er een groepje mensen voorbij dat haar aandacht trekt. ”Hallo allemaal.” Even later vertelt ze: “Ik woon nu bij al die mannen en vrouwen, aan die kant.” “Aan die kant?”, vraagt Job en wijst naar de rechterkant van de gang. “Ja, en dat is erg gezellig. Zo onderling met elkaar, echt heel leuk. En waar woon jij? “Ik woon in Hoevelaken”, laat Job haar weten. “O, en ik ga nu wonen in Soest”, vertelt mevrouw Jonk. “Bij euh, bij dat grote, grote… Hoe heet het? Vroeger was het een heel groot kerkhof, dan had je ook dat torentje en dat was dan voor de protestanten.” Ondanks haar onsamenhangende verhalen praat mevrouw Jonk gezellig en opgewekt aan een stuk door. Totdat haar oog valt op de versierde schoenen van Job. Weer begint ze te lachen.

Job wandelt naar de huiskamer waar hij is uitgenodigd voor een bezoek. De bewoners zitten rustig aan tafel in afwachting van wat de middag hen brengen zal. Er heerst een oase van rust. Marskramer Job besluit onder begeleiding van herkenbare liedjes van vroeger de huiskamer binnen te komen. Wie van de bewoners zal als eerste reageren? In een aangepaste stoel met tafelblad zit mevrouw De Haan, die zachtjes begint mee te zingen met ‘Op de grote stille heide.’ Mevrouw De Haan zit achter in de huiskamer en Job loopt met zijn bluetooth speaker naar haar toe. Het ‘radiootje’ zet Job bij mevrouw De Haan op het tafelblad. Alle oude liedjes van vroeger die voorbijkomen van ‘Een scheepje in de haven landt’ tot ‘Een karretje over de zandweg reed’ zingt mevrouw de Haan feilloos mee. Haar voeten komen in beweging en worden merkbaar door de muziek aangesproken.

Aan tafel zit mevrouw Schipper die ook met alle liedjes meezingt. Tijdens de instrumentale versie van ‘De uil zal in te olmen’ moet Marskramer Job even omschakelen. Mevrouw Schipper zingt in plaats van ‘De uil zat in de olmen’ ‘Tok tok tok tok, de kippen gaan op stok.’ Marskramer Job zingt gezellig met haar mee ‘Tok tok tok…’ Mevrouw Schipper geniet tijdens het zingen van haar kopje koffie.

Als er even later door een zorgmedewerkster nog een kopje koffie wordt ingeschonken, zingen Job en mevrouw Schipper samen het bekende liedje van Rita Corita ‘Koffie koffie, lekker bakkie koffie. Wat knapt een mens daarvan op.’ Kort daarna krijgt mevrouw Schipper familiebezoek en vertelt dat ze net nog gezongen heeft.

Job zoekt dan weer even het contact op met mevrouw De Haan, die wat onrustig begint te worden. Job pakt de hand-knuffel-poes erbij en mevrouw de Haan reageert verwonderd: “Heb jij die meegenomen?” Job laat met handbewegingen de poes in zijn pootjes klappen. Mevrouw De Haan begint vervolgens het kinderliedje ‘Klap eens in je handjes, blij blij blij…’ te zingen. Job zingt en beweegt met haar mee. Mevrouw De Haan en ook de poes doen ook de bewegingen die bij het liedje horen: ‘handjes in de hoogte, handjes in de zij, zo varen de scheepjes voorbij.’ Bij ‘zo varen de scheepjes voorbij’ maakt mevrouw De Haan met haar handen golfbewegingen. Daarna volgen nog de liedjes ‘Poesje mauw’ en ‘Holderdebolder, we hebben een koe op zolder, een bonte koe een melkkoe Aboe Aboe Aboe.’ De liedjes met de bewegingen erbij worden met enige regelmaat herhaald.

Muziek bij ouderen met dementie:

Muziek heeft een positieve uitwerking in het contact met mensen met dementie. Tijdens mijn werk als activiteitenbegeleider was ik een keer met mevrouw Waterman een boek aan het bekijken over katten. Bij het openslaan van het boek las mevrouw Waterman al zingende de titel voor van het hoofdstuk. Mevrouw Waterman was overduidelijk een sopraan. Samen met mevrouw Waterman begon ik op verschillende toonhoogtes de stukjes tekst bij de kattenplaatjes mee te zingen. Door te luisteren en dezelfde taal te spreken, ontstond er een geweldig muzikaal contactmoment. Muziek verbindt mensen met elkaar. Muziek zorgt ook voor een ontspannen sfeer en het helpt om onrust te verminderen. De muziek die mensen hebben geluisterd in de leeftijdsperiode 15-25 jaar ligt diep in het geheugen opgeslagen. Muziek blijft in het demente brein onaangetast. Je kunt op een eenvoudige manier op zoek gaan naar bijpassende muziek voor een individuele bewoner of ouder. Bijvoorbeeld: meneer Muys is geboren in 1935. Als je teruggaat naar zijn leeftijdsperiode 15-25 jaar dan zitten we in de tijdsperiode van 1950-1960. Bekende artiesten in die jaren waren bijvoorbeeld: Doris Day, Dorus, Willy Alberti, De Selvera’s, Elvis Presley, Vera Lynn, Bing Crosby en Grace Kelly en ga maar zo door. Door het luisteren van herkenbare liedjes komen er vaak bij mensen met dementie herinneringen, verhalen en emoties naar boven. 

 Foto bron: De beeldbank Adobe Stock.

Back To Top